Een gilet, ook bekend als een bodywarmer, is een eenvoudig gestructureerd, recht, mouwloos jasje dat voornamelijk wordt gedragen voor extra warmte op koude dagen. Gilets zijn meestal heuplang en gemaakt van materialen zoals wol, fleece of gewatteerde stoffen. Het is een essentieel kledingstuk voor laagjes dat je door verschillende seizoenen heen vergezelt.
Waar komt het woord ‘gilet’ vandaan?
Het woord gilet is afgeleid van het Spaanse jileco of chaleco, dat op zijn beurt weer afkomstig is van het Turkse woord yelek. Sommige bronnen wijzen echter op een oorsprong in het Franse zelfstandig naamwoord le gilet, wat ‘vest’ betekent.
Hoe spreek je gilet uit?
De uitspraak van gilet kan verwarrend zijn. Is het “sjie-let”, “jee-let” of “gie-let”? Verschillende Nederlandse woordenboeken geven aan dat je de ‘g’ zo zacht mogelijk uitspreekt. Als je een Frans accent kunt gebruiken, maakt dat de uitspraak nog authentieker.
Wie draagt een gilet?
Het gilet werd ooit geassocieerd met een wat ouderwetse stijl, geliefd bij tuiniers, buitensporters en mannen van middelbare leeftijd op het platteland. Dankzij de veelzijdigheid en praktische bruikbaarheid is het echter uitgegroeid tot een geliefd kledingstuk voor mannen van alle leeftijden, beroepen en stijlen.
Waarom zijn gilets zo populair?
De populariteit van een gilet komt door zijn unieke functionaliteit. Het biedt een gemakkelijk aan- en uit te trekken extra laag zonder de bewegingsvrijheid van de armen te beperken. Daarnaast suggereren sommige onderzoeken dat een nauwsluitend gilet kan bijdragen aan een betere bloedcirculatie door warmte te genereren rond de kern van het lichaam en zo vitale organen als het hart en de longen te verwarmen.
Het gilet is het ideale kledingstuk voor wisselende seizoensomstandigheden en is vaak licht genoeg om op te rollen en mee te nemen in een tas, waardoor het een favoriet item is voor onderweg.
Wat is het verschil tussen een gilet, een bodywarmer en een vest?
Hoewel de termen gilet en bodywarmer vaak door elkaar worden gebruikt, zijn er verschillen. Een bodywarmer is meestal gewatteerd en ontworpen als buitenkleding, met een grotere focus op isolatie. Een traditioneel gilet is doorgaans lichter en bedoeld om als tussenlaag onder een jas of mantel te dragen.
Interessant genoeg komen de drie termen uit dezelfde modefamilie, waarbij ze allemaal een mouwloos kledingstuk beschrijven dat de bovenste helft van het lichaam bedekt en aan de voorkant sluit. Een gilet wordt echter vaak gezien als onderdeel van een pak of als decoratief kledingstuk en minder als functionele of isolerende laag.
De verschillende soorten gilets
Door de enorme verscheidenheid aan gilets die tegenwoordig op de markt zijn, is er voor iedereen wel een stijl:
- Gewatteerde gilets
- Fleece gilets
- Technische, nuttige of sportieve gilets
- Game wax gilets
- Leren gilets
- Kledingvesten
- Mode gilets
Gewatteerde gilet
Een gewatteerd gilet (of bodywarmer) verwijst meestal naar een buitenkledingstuk met zakken isolatie – eendendons, synthetische vezels of een mix van beide – die in zakken worden vastgehouden door zichtbare stiksels aan de buitenkant. In de vulling wordt lucht ingesloten, zodat de lichaamswarmte in de jas blijft.
Jaren geleden creëerden gewatteerde jassen het silhouet van een Michelinmannetje, maar tegenwoordig zijn geïsoleerde jassen veel geavanceerder, met verschillende isolatieniveaus, van de dikste die je nodig hebt voor een poolexpeditie tot de bescheiden warmte van een dagelijks laagjessysteem.
Fleece gilet
Fleece stof wordt gemaakt van polyester en is een superzacht, ademend, synthetisch product vernoemd naar de fleecevacht van een schaap. Het pluizige pooloppervlak houdt luchtbellen tussen de draden, waardoor het materiaal net dat beetje meer warmte vasthoudt. Een fleece gilet is zowel licht als slank en werkt goed als buitenlaag en als tussenlaag onder een jas of mantel. Sommige fleece gilets zijn ontworpen om in een wandeljack geritst te worden, zodat ze perfect functioneren als tussenlaag.
Een technisch, utility of sportief gilet
Een technisch gilet is iets dat gemaakt is voor een specifiek doel, zoals een sport of hobby, bijvoorbeeld schieten, jagen, vissen of skiën. De stoffen zijn meestal extreem duurzaam, wind- en waterdicht en het kledingstuk heeft extra voorzieningen die je niet op andere gilets vindt, zoals diepe open zakken voor gemakkelijke toegang tot aas, patronen of een heupfles.
Wax gilet
Deze winddichte gilets, die hun ontwerp ontlenen aan de iconische Barbour-stijl plattelandsjas, zijn gemaakt van 100% wax katoen, gevoerd met een traditionele plattelandsruit en vaak voorzien van een ribfluwelen kraagrand. Een populaire keuze voor mensen die deelnemen aan veldsporten of landelijke bezigheden.
Kostuum gilet
Dit kledingstuk wordt traditioneel gedragen door mannelijke balletdansers en lijkt sterk op de versieringen van de originele gilets die eeuwen geleden werden gedragen. Vlechtwerk, kralen en elegante doorstiksels worden gebruikt om de gilets maximaal te versieren. De grootste verandering in de gilets is misschien wel de naam, want deze podiumstukken worden nu vaker ‘vesten’ genoemd.
Merken die gilets maken
Van de beroemde modehuizen en sportkledinggiganten tot de buitensportbedrijven en modewinkels, het lijkt erop dat de markt rijk is aan alle mogelijke varianten van een gilet, waarbij elk merk weer iets anders biedt.
Terwijl sommigen zich alleen richten op functie en praktisch nut, proberen anderen high fashion kledingstukken te maken die er alleen maar fantastisch uit willen zien.
Bekende verkopers van gilets zijn Barbour, Belstaff, Canada Goose, Ellis Brigham, Moncler, Blacks, North Face, Oliver Spencer, Patagonia, Purdey, Rab, Schoffel en Uniqulo.
Hoe draag je een gilet
Combineer met kleding: Dress down de formaliteit van traditionele tailoring door een slim fit gilet onder een jasje of blazer te dragen – iets wat Italiaanse mannen met moeiteloos gemak doen. De toevoeging van een lichtgewicht laag verzacht een typisch stijf ensemble en geeft het een meer ontspannen, eigentijdse uitstraling.
Onder een jas: De slanke vorm van een gilet maakt het ook een handig item om onder andere bovenkleding te dragen. Onder een klassieke Crombie, een parka, een spijkerjack of een mac creëer je een warme laag. Het is ook een heel gemakkelijke manier om wat contrasterende kleur en textuur in een outfit te verwerken.
Over casual kleding aantrekken: Draag bij zachter weer een gilet over een warm shirt, trui met ronde hals of sweatshirt in plaats van een dikke jas. Als je kiest voor een neutrale kleur – marineblauw, grijs, zwart, kaki of steen – in een effen stof of breisel, dan past het bij alles in je garderobe.
De geschiedenis van het bescheiden gilet
Het gilet is ontstaan uit functionaliteit en is terug te voeren tot het Frankrijk van de 15e eeuw en het woord ‘jerkin’ – een mouwloze jas die vaak van leer werd gemaakt. Deze kledingstukken werden gedragen door boeren in de akkers van Europa om de drager warm te houden en toch de vrijheid te geven om hun armen ongehinderd te bewegen tijdens het werk.
Tijdens de 16e eeuw werd de jerkin verheven naar de rangen van de aristocratie en het lijkt erop dat Henry VIII een grote rol speelde in de populariteit van dit kledingstuk onder royalty’s en de rijken. Tijdens zijn bewind ontwikkelde zich een gewatteerde, decoratieve versie, een voorloper van de modernere versie van de bodywarmer die we nu kennen. De jerkin werd vastgemaakt over een versierde wambuis (een nauwsluitend lijfpak) en gedragen met een slang.
Tegen de 18e eeuw werd een meer vrouwelijke en elegante versie van het gilet ook omarmd door vrouwen, die het met zijde doorgestikt over het lijfje van hun hoepeljurken droegen.
In de 19e eeuw veranderde het gilet in een uitgebreid kledingstuk, vaak gemaakt van fluweel, zijde of zwaar brokaat. Versierd met prachtig borduurwerk, ging het over een hemd of een ‘chemise’ met volle mouwen en werd het gedragen onder een langer jasje. Deze mouwloze, kraagloze versies hadden geen zakken, waardoor de pasvorm veel gladder en strakker om het lichaam zat.
In 1908 werden de legendarische jacks van Barbour van waxkatoen geïntroduceerd. Pas ongeveer 7 decennia later volgden hun gewatteerde gilets, hoewel een soortgelijke stijl zich al had ontwikkeld onder de landadel voor hun bezigheden op het platteland, namelijk jagen, schieten en vissen – activiteiten die bewegingsvrijheid vereisten met behoud van lichaamswarmte.
Tijdens de Eerste Wereldoorlog kwam er een beschermend kledingstuk in de vorm van een gilet, bedekt met metalen platen om degenen die ten strijde trokken te beschermen. De functie hiervan was vergelijkbaar met de maliënkoldertunieken die in de Middeleeuwen werden gedragen en de beschermende, mouwloze schermjassen van vroeger.
De vroegste gilets waren dus volledig functioneel, voordat ze groots werden getransformeerd tot luxueuze modeartikelen die door koningen werden gedragen. Tegenwoordig is het gilet zowel modieus als functioneel. Het is teruggekeerd naar zijn praktische wortels als isolatielaag om extra warmte te bieden, maar het geniet ook van het leven als modefenomeen, puur gedragen om een streetstyle outfit interessanter te maken.
Interessant is dat het gilet, ongeacht het doel, dezelfde basisvorm heeft behouden in de decennia daarna. Het enige dat echt veranderd is, is de lengte en het materiaal waarvan het gemaakt is.
Wie zijn de gilet jaunes?
De gilet jaunes (gele hesjes) beweging is een politiek gemotiveerde groep activisten in Frankrijk, die strijdt voor economische rechtvaardigheid voor de lagere en middenklasse. Het begon in oktober 2018 en werd in eerste instantie gemotiveerd door de stijgende brandstofprijzen. Gele opvallende vesten – wettelijk verplicht in alle Franse voertuigen – werden gekozen als het item dat de leden van de groep zichtbaar verenigde, niet in de laatste plaats vanwege hun associatie met de arbeidersindustrie. De beweging krijgt nu internationale aandacht en demonstranten over de hele wereld – sommigen met vergelijkbare grieven, anderen met niet-gerelateerde kwesties – dragen het gele vest als symbool van solidariteit.
De 21e eeuw
Nu we de geschiedenis van het gilet kennen, is het fascinerend om te zien hoe dit kledingstuk zich de afgelopen jaren heeft ontwikkeld.
Vanuit het oogpunt van functionaliteit en prestaties heeft de vooruitgang in de productie van ‘technische’ stoffen het mogelijk gemaakt om lichtere gilets te maken met een verbeterde duurzaamheid, meer ademend vermogen enz. – Praktisch nut en functionaliteit vormen nog steeds de kern van de intrinsieke samenstelling van dit artikel.
In de jaren negentig, na lange tijd aan de buitenkant te hebben gestaan van wat over het algemeen als stijlvol zou worden beschouwd, werd het geminachte gilet/lichaamswarmer omarmd door hiphoppers (denk aan All Saints enz.) als actieve kleding en gestyled met slouch-fitting combatbroeken.
Naast de traditionele materialen zoals wol, fleece en ribfluweel zijn gilets nu verkrijgbaar in een groot aantal opvallende modieuze stoffen – metallics, tweekleurig, fluorescerende stoffen enz. Omkeerbare versies zijn ook populair.